HAVANA/BRISEL – Kompanije sa sjedištem u Evropskoj uniji, koje posluju na Kubi sve više napuštaju tu zemlju zbog pooštrenih sankcija SAD koje su danas stupile na snagu.
One kompanije koje ostanu rizikuju zamrzavanje imovine ili isključenje iz američkog finansijskog sistema, a zbog pooštrenih sankcija koje sada obuhvataju i poslovne veze EU sa Kubom, piše briselski Politiko.
Među najteže pogođenim su španske hotelske grupacije Melia i Iberostar, luksuzna odmarališta koja su upravljala najljepšim plažama Kube, a koje su prethodnih nekoliko nedjelja povukli upravljanje i brendiranje iz desetina objekata na ostrvu.
Grupacija Melia je kao razlog navela “promjenjivo geopolitičko, društveno, pravno i ekonomsko okruženje”.
Kako se navodi “egzodus” španskih hotelskih grupacija dogodio se neposredno prije uvođenja strogih novih američkih sankcija usmjerenih na strane kompanije koje posluju s kubanskim državnim entitetima.
Paket sankcija dio je šire kampanje američkog predsjednika Donalda Trampa za svrgavanje režima kubanskog predsjednika Migela Dijaz-Kanela, ali rizikuje da u priču uvuče EU – najvećeg trgovinskog partnera Kube.
Suočene s rizikom od zamrzavanja imovine i isključenja iz američkog finansijskog sistema, evropske kompanije aktivne u sektorima od brodarstva i logistike do energetike i poljoprivrede odustaju od svojih interesa na ostrvu i žure ka izlazima.
U maju su francuski brodarski gigant CMA CGM i njemački Hapag-Lojd do daljeg obustavili operacije prema Kubi i iz nje, a kako navodi Politiko te kompanije po obimu čine procijenjenih 60 odsto kubanskog brodskog saobraćaja i obje su kao razlog za svoju odluku navele prijetnju američkim sankcijama.
Generalni direktor njemačke delegacije za promociju trgovine i investicija na Kubi Danijel Bernbek kaže da nove sankcije posebno brinu srednje velike evropske kompanije koje posluju na ostrvu.
“Manje kompanije bi mogle lako da nestanu sa mape”, rekao je on i dodao da bi njemačke grupe uključene u energetski sektor zemlje posebno mogle da budu ugrožene.
Paket sankcija se posebno odnosi na kompanije koje posluju sa kubanskim vojnim preduzećem Grupo de Administracion Empresarial SA (GAESA), za koji se procjenjuje da kontroliše oko 40 odsto ekonomije ostrva.
Navodi se da GAESA upravlja bankarskim sektorom zemlje, benzinskim pumpama, supermarketima i većim dijelom turističkog sektora.
Portal navodi da hoteli i odmarališta u zemlji nisu samo pokretači uslužnog sektora koji čini preko 70 odsto ekonomske proizvodnje zemlje, već su i ključni izvor strane valute koju država koristi za kupovinu osnovnih potrepština na međunarodnom tržištu.
Više od polovine hotela u zemlji je u vlasništvu GAESA-ine podružnice, Gaviote, a gotovo svima upravljaju strane ugostiteljske grupe.
Do ove nedjelje, španski Melia i Iberostar bili su dominantni strani igrači na ostrvu, upravljajući portfoliom od 52 objekta, uključujući ol inkluziv golf rizort uz kultnu kubansku plažu Varadero i četiri luksuzna hotela u Havani.
Pored toga, strani turisti su uplašeni ekonomskim problemima zemlje i nestašicom energije, zbog čega se okreću drugim destinacijama.
Kao rezultat toga, kubanske turističke vlasti prijavile su dramatičan pad godišnjih turističkih posjeta, sa 4,7 miliona u 2018. na samo 1,9 miliona prošle godine, a prema podacima kubanskog Zavoda za nacionalnu statistiku i informacije, te brojke su nastavile da opadaju, sa samo 30.551 turističkih dolazaka zabilježenih u aprilu 2026. godine.
Pored turizma, evropske kompanije rizikuju izloženost američkim sankcijama i zbog učešća u proizvodnji jednog od najpoznatijih kubanskih izvoznih alkoholnih proizvoda – rum Havana Club zajedno proizvode francuski Pernod Ricard i državne kompanije Cuba Ron.
Američke sankcije Kubi već utiču na profitabilnost evropskih kompanija, ali za sada nema puno reakcija nacionalnih vlasti ili institucija EU.
Kada su SAD usvojile Helms-Bartonov zakon iz 1996. godine, koji je Amerikancima omogućio da tuže strane kompanije koje koriste imovinu nacionalizovanu nakon revolucije Fidela Kastra, evropskim kompanijama je rečeno da ignorišu mjeru, a Brisel je potom usvojio zakon kojim se kompanijama brani da se pridržavaju određenih ekstrateritorijalnih sankcija SAD-a i omogućava im da nadoknade štetu nastalu sprovođenjem tih kazni u jurisdikcijama EU.
Portparol Evropske komisije rekao je Politiku da izvršna vlast EU podstiče “konstruktivan dijalog” između Vašingtona i Havane. (Foto Pixabay)
